خبر، گزارش واقعيتهاست، اما هر واقعيتي را نمي توان خبر ناميد.

در اين تعريف به اين دليل نمي توان هر واقعيتي را خبر ناميد که فلان واقعيت مثلا بر همگان روشن است، نو نيست و چون کهنه است، قابل طرح نيست و وقتي واقعيت تازه نيست، نمي تواند جنبه خبري داشته باشد.

خبر، پيامي است که احتمال صدق و کذب در آن وجود دارد.

خيلي از خبرها به چاپ مي رسند، اما روز بعد يا مدتي بعد تکذيب مي شوند. بنابر اين تعريف فوق نيز فقط بخشي از مفهوم خبر را در بر مي گيرد، اما در عين حال بايد افزود که برخلاف تعريف پيشين، که خبر را گزارش مي خواند، در اين تعريف، خبر پيام ناميده مي شود.

 

خبر ، الزاما گزارش رويداد جاري (تازه) نيست.

چرا؟ زيرا ممکن است که جنبه هاي تازه اي از يک رويداد کهنه و قديمي و به عبارت ديگر زواياي جديدي از آنچه را که قبلا رخ داده است، آشکار کند و بنابراين به يک موضوع قديمي، يک وجه تازه خبري بدهد.

رويدادي است که قرار است اتفاق بيفتد.

خبر هايي نظير اينکه ((فردا برف خواهد باريد)) ، ((کنکور سراسري هفته آينده برگزار مي شود )) و يا (( سمينار مطبوعات بهار آينده تشکيل مي شود))، از جمله خبر هايي هستند که مشمول تعريف فوق قرار مي گيرند.

طبعا مي توان راجع به اين تعريفها و تعاريفي که پس از اين ارائه خواهند شد ، اين نکته را اضافه کرد که واقعه اي که الزاما براي يک نفر تلقي مي شود ، ممکن است براي ديگران کاملا بي اهميت باشد و اصلا خبر تلقي نشود.

اگر يک نفر سگي را گاز بگيرد ، خبر است ، ولي به عکس اگر سگي ، فردي را گاز بگيرد ، خبر نيست.

ابن تعريف از جمله تعاريف کلاسيک ، که در تبيين مفهوم خبر به کار گرفته مي شوند ، به حساب مي آيد.

اطلاعات مربوط به آنچه رخ داده است، خبر ناميده مي شود.

((اخبار اقتصادي در صفحات وسط مجله درج شده اند ))، ((بازارهاي مالي با شنيدن اخبار کاهش قيمت ارز دچار شوک شدند)).

اين دو اطلاع ، هردو حکم همان اطلاعاتي را دارند که در تعريف ، خبر ، نام گرفته است . بر اساس اين تعريف ، خبر اطلاع است.

خبر ، مجموعه اي از لغات و عبارات است که وقوع يا انجام کاري را اطلاع دهد.

اين تعريف اگر چه بر کارکرد اطلاع رسان خبر متمرکز است ، اما آن را مجموعه اي از لغات و عبارات مي داند.

خبر ، گزارش يک رويداد است ، آنچه يک گزارشگر مي نويسد ، خبر ناميده مي شود.

از اين تعريف نکته استنباط مي شود که خبر (news) با اتفاق يا رويداد(event)فرق دارد .ممکن است که آنچه گزارش مي شود ، عينا مانند واقعه اي که رخ داده است ،نباشد و فقط جنبه هايي از آن رويداد را منعکس کند. در اين تعريف کوشش مي شود تا اين نکته روشن گردد که ميان حقيقت رويداد و واقعيت خبر تفاوت وجود دارد و در حقيقت نگرش شخصي خبرنگار و سازمان خبري و ساير عوامل موثر_ که در فصول بعد به آنها اشاره خواهد شد_ بر تغيير رويداد مخابره شده ، تاثير گذار هستند.

خبر شامل هر انديشه و عمل واقعي است که بر عده کثيري از خوانندگان جالب است.

اين تعريف " چيستي " خبر را انديشه و عمل واقعي قلمداد ميکند .حال آنکه به وسيله مفاهيمي که تاکنون ارائه شده اند به چيستيهايي نظير :گزارش واقعيت ، پيام ، رويداد، اطلاعات رويداد، مجموعه لغات و عبارات و گزارش يک رويداد رسيده بوديم.

افزون بر آنچه گفته شد، تعاريف ناگفته ديگري در مورد خبر باقي مانده است :

 

خبر، هر موضوع جاري روز است که به علت جالب بودن و طرف توجه قرار گرفتن آن از جانب خوانندگان ، در مطبوعات منتشر ميشود.

در اين تعريف خبر عمدتا از وجه موضوع جاري قابل درج در رسانه هاي نوشتاري نگريسته مي شود، زيرا که در آن بر اينکه طرف توجه خواننده باشد تاکيد مي شود و مثلا توجهي به شنيدني بودن خبر و يا ديداري بودن آن ندارد.

خبر، نقل واقعي و عيني حوادث جاري مهم است که در روزنامه چاپ ميشود و مورد توجه خوانندگان قرار مي گيرد .

اگر از عبارت نقل واقعي و عيني و صفت مهم صرف نظر کنيم ،اين تعريف تا حدود زيادي به تعريف پيش شباهت دارد .

گزارش مناسب ، خلاصه و دقيق يک رويداد است ، نه خود رويداد.

تفاوت اين تعريف با تعاريف پيشين ، مناسب ، خلاصه و دقيق توصيف کردن گزارش است . در غير اينصورت ، بر همان مميزه پيشين که خبر خود رويداد نيست تاکيد مي ورزد.

خبر ، نخستين گزارشي از يک حادثه با معناست ، ضمن آنکه اين حادثه با معناست که مورد توجه عامه قرار مي گيرد.

"چيستي " اين تعريف حادثه با معناست ، ضمن آنکه اين حادثه با معنا هنگامي خبر است که نخستين گزارش از آن به مردم داده شود .

اشکال اين تعريف در اين که به پيگيري خبر و پيامدهاي خبر بي توجه است .افزون بر اين ، نمي شود به درستي مفهوم با معنا را تشريح کرد و معيار هاي ارزيابي آن را شناخت .

خبر ، انتشار منظم جريان وقايع و آگاهيها و دانشهاي انساني و نقل عقايد و افکار عمومي است.

در اين تعريف ، جنس خبر را وقايع ، آگاهيها ، دانشهاي انساني ، عقايد و افکار عمومي تشکيل مي دهند و شرط آن نيز انتشار منظم است.

خبر ،نقل ساده و خالص وقايع جاري است.

خبر ، اعلام و بيان وقايع جالب زندگي اجتماعي و نقل غقايد و افکار عمومي است.

مضامين اين دو گزاره کما بيش در تعاريف پيشين بيان شده اند و تکرار ،ضرورتي ندارد.

اکنون بد نيست به چند تعريف جالب ديگر از خبر اشاره کنيم.

يکي از اين تعريفها را هارولداوانس سر دبير پيشين ساندي تايمز و تايمز لندن ارائه کرده و به نام خود وي در فرهنگهاي پژوهشهاي رسانه اي به چاپ رسيده است و آن اين است که :

خبر مردم است.

يکي ديگر از تعاريف معروف مربوط به خبر متعلق به يکي از بارونهاي مطبوعاتي انگليس يعني لرد نورث کليف است ، که صاحب چندين رسانه در انگليس بود و از غولهاي رسانه اي عصر خود به حساب مي آمد، در جريان کار حرفه اي به چنين تعريفي از خبر رسيد:

خبر ، چيزي است که يکي مي خواهد آن را در جايي سرکوب کند و آنچه مي ماند ، آگهي است.

از نظر کليف ، خبر بايد تاثير گذار باشد و نه خنثي و نه در عين بخاطر پول درج نشده باشد.

و اما تعريفي ديگري که تقريبا از سوي اکثر روزنامه نگاران پذيرفتني است ، متعلق به ويليام گيبر است .او که از زاويه جامعه شناسي توليد خبر به تعريف خبر مي پردازد ، در سال 1964 اين تعريف را ارائه داده است:

خبر ،چيزي است که روزنامه نگاران آن را مي سازند.

چنانکه ملاحظه مي شود خبر ، در تعريف گيبر "ساختني "است.

و اين مبحث "ساختني بودن خبر "در فصل جامعه شناسي توليد خبر مطرح خواهد شد.

خبر نتيجه شيوه هايي است که روزنامه نگاران آنها را به کار مي گيرند.

اين تعريف نيز ، که از  آن مارک فيشمن است از نگاه جامعه سناسانه به توليد خبر ، حاصل آمده است.

خبر ، ماده اوليه روزنامه است .

اين هم تعريف ديگري از خبر است که غالبا در متون آموزشي دوره هاي مقدماتي روزنامه نگاري به چشم مي خورد .

خبر محصول جهاني سياسي و اجتماعي يي است که آن را گزارش مي کند.

ديدگاه تعريف غميق فوق ، که متعلق به گروه رسانه اي گلاسگو است و در فصل چهاردهم به آن مي پردازيم ، مبتني بر اين است که خبر يک روش و رويه است ؛از اين ديدگاه ، خبر ، جهان را منعکس نمي کند .بلکه به جهان شکل مي دهد، خبر به طرزي اجتماعي ساخته مي شود و نه تنها به انعکاس بيطرفانه واقعيت اجتماعي و حقايق تجربي نمي پردازد ، بلکه در ساخت اجتماعي واقعيت مداخله مي کند.

برگرفته از کتاب خبر نوشته دکتر يونس شکرخواه